Nốt ruồi có di truyền không? Nguyên nhân và điều cần biết

Nốt ruồi có di truyền không? Nốt ruồi là đặc điểm sắc tố khá phổ biến trên da và có thể xuất hiện từ nhỏ hoặc hình thành trong quá trình trưởng thành. Bên cạnh yếu tố di truyền, sự xuất hiện và thay đổi của nốt ruồi còn liên quan đến nhiều đặc điểm khác. Cùng Viện Thẩm mỹ Thiên Hà tìm hiểu nguyên nhân và những điều cần biết trong bài viết dưới đây. 

Nốt ruồi là gì?

Nốt ruồi (tên y học là nevus) là những tổn thương sắc tố da lành tính, thường xuất hiện dưới dạng các đốm hoặc nốt nhỏ có màu nâu, đen, đỏ hoặc hồng trên da. Nốt ruồi hình thành khi tế bào hắc tố (melanocytes) tập trung thành từng cụm thay vì phân bố đồng đều trong da.

Trung bình, một người trưởng thành có khoảng 10–40 nốt ruồi trên cơ thể. Phần lớn nốt ruồi xuất hiện trong khoảng 25–30 năm đầu đời và có thể tồn tại trong nhiều thập kỷ. Theo thời gian, nốt ruồi có thể thay đổi một cách từ từ, chẳng hạn như nhô cao hơn, nhạt màu, thay đổi kích thước hoặc mọc lông.

Hầu hết nốt ruồi thông thường đều lành tính và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, nếu nốt ruồi có những thay đổi bất thường về màu sắc, kích thước, hình dạng, hoặc xuất hiện tình trạng ngứa, đau, chảy máu, loét, bạn nên theo dõi và thăm khám da liễu để được đánh giá chính xác.

Nốt ruồi có di truyền không?

Nốt ruồi có thể có yếu tố di truyền. Một số người có xu hướng xuất hiện nhiều nốt ruồi hơn do đặc điểm di truyền trong gia đình. Vì vậy, nếu bố mẹ hoặc người thân có nhiều nốt ruồi, con cái cũng có thể có nhiều nốt ruồi hơn so với những người khác.

Tuy nhiên, không phải tất cả nốt ruồi đều di truyền và đặc điểm nốt ruồi ở mỗi người cũng có thể khác nhau. Do đó, có thể nói di truyền có liên quan đến sự xuất hiện của nốt ruồi, nhưng không quyết định hoàn toàn việc một người có nốt ruồi hay không.

Nguyên nhân ảnh hưởng đến sự phát triển nốt ruồi ngoài di truyền

Nốt ruồi có thể xuất hiện hoặc thay đổi theo thời gian do nhiều yếu tố khác nhau, không chỉ liên quan đến di truyền. Trong đó, ánh nắng mặt trời, biến động nội tiết tố và quá trình lão hóa là những yếu tố thường được nhắc đến. Một số tác động từ môi trường cũng có thể ảnh hưởng đến sắc tố và biểu hiện của nốt ruồi.

• Ánh nắng mặt trời (tia UV): Tia cực tím có thể kích thích tế bào hắc tố (melanocyte) sản sinh melanin, khiến một số vùng sắc tố trên da trở nên đậm màu hơn.
• Thay đổi nội tiết tố: Những giai đoạn có biến động hormone như dậy thì, mang thai hoặc sử dụng một số loại thuốc nội tiết có thể khiến nốt ruồi thay đổi về màu sắc, kích thước hoặc trở nên dễ nhận thấy hơn.
• Tuổi tác: Theo thời gian, làn da xuất hiện nhiều thay đổi về sắc tố. Một số nốt ruồi hoặc tổn thương sắc tố mới có thể xuất hiện khi trưởng thành, bên cạnh các đốm nâu do quá trình lão hóa và phơi nắng.
• Tác động vật lý: Ma sát hoặc kích ứng kéo dài tại một vùng da có thể khiến nốt ruồi bị tổn thương, sưng hoặc thay đổi tạm thời. Tuy nhiên, ma sát không được xem là nguyên nhân trực tiếp tạo ra nốt ruồi mới.

Nốt ruồi hình thành do sự kết hợp của yếu tố di truyền và đặc điểm sinh học của da. Khi nốt ruồi có dấu hiệu thay đổi bất thường về màu sắc, kích thước, hình dạng hoặc chảy máu, nên được bác sĩ da liễu kiểm tra để loại trừ tổn thương cần theo dõi.

Các loại nốt ruồi thường gặp 

Nốt ruồi trên da có nhiều dạng khác nhau, được phân biệt dựa trên thời điểm xuất hiện, kích thước, hình dạng và đặc điểm sắc tố. Phần lớn nốt ruồi lành tính và không cần điều trị. Tuy nhiên, một số loại có đặc điểm không điển hình cần được theo dõi kỹ để phát hiện sớm những thay đổi bất thường trên da.

Nốt ruồi thông thường

Nốt ruồi thông thường (common mole) là dạng phổ biến nhất, thường có những đặc điểm:

• Kích thước thường dưới 6 mm.
• Hình tròn hoặc bầu dục, bờ tương đối rõ và đều.
• Màu sắc có thể là nâu, đen, nâu nhạt hoặc hồng.
• Bề mặt phẳng hoặc hơi gồ lên so với da.
• Có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể.

Đa số nốt ruồi thông thường là lành tính và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Nốt ruồi bẩm sinh

Nốt ruồi bẩm sinh (congenital nevus) là những nốt ruồi đã xuất hiện ngay từ khi sinh ra hoặc trong thời gian rất sớm sau sinh.

• Kích thước khá đa dạng, từ nhỏ đến lớn.
• Có thể phẳng hoặc nổi trên bề mặt da.
• Màu sắc thường là nâu, nâu đen hoặc đen.
• Những nốt ruồi bẩm sinh kích thước lớn có nguy cơ liên quan đến u hắc tố cao hơn so với nốt ruồi bẩm sinh nhỏ, vì vậy cần được theo dõi phù hợp.

Nốt ruồi loạn sản hoặc không điển hình

Nốt ruồi loạn sản (dysplastic nevus) hay nốt ruồi không điển hình thường có hình dạng và màu sắc khác với nốt ruồi thông thường.

• Kích thước có thể lớn hơn 6 mm.
• Hình dạng không đối xứng.
• Đường viền không đều hoặc nham nhở.
• Màu sắc không đồng nhất, có thể kết hợp nhiều sắc thái như nâu, đen, đỏ hoặc hồng.
• Thường cần được theo dõi định kỳ, đặc biệt khi có nhiều nốt ruồi không điển hình hoặc tiền sử gia đình mắc u hắc tố.

Nốt ruồi loạn sản không đồng nghĩa với ung thư da, nhưng một số trường hợp có thể liên quan đến nguy cơ u hắc tố cao hơn.

Nốt ruồi son

Nốt ruồi son (cherry angioma) thực chất là những tổn thương mạch máu lành tính, thường có dạng chấm hoặc nốt màu đỏ trên da.

• Kích thước thường nhỏ.
• Màu đỏ tươi, đỏ sẫm hoặc đỏ tím.
• Có thể phẳng hoặc hơi nổi.
• Thường xuất hiện nhiều hơn khi tuổi tác tăng lên.
• Phần lớn lành tính và không cần điều trị nếu không gây khó chịu hoặc chảy máu.

Mỗi loại nốt ruồi có đặc điểm riêng và không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp. Điều quan trọng là thường xuyên quan sát những thay đổi trên da, đặc biệt với các nốt ruồi có kích thước lớn hoặc hình dạng không điển hình. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu khác thường nào, bạn nên thăm khám da liễu để được kiểm tra và tư vấn phù hợp. 

Nốt ruồi di truyền có nguy hiểm không?

Nốt ruồi có yếu tố di truyền đa số là lành tính và không nguy hiểm. Tuy nhiên, mức độ an toàn không thể xác định chỉ dựa vào việc nốt ruồi có di truyền hay không. Một số trường hợp nốt ruồi bẩm sinh kích thước lớn hoặc có đặc điểm bất thường cần được theo dõi để phát hiện sớm nguy cơ u hắc tố da (melanoma).

Đặc điểm nốt ruồi lành tính

• Màu sắc đồng nhất, thường là nâu, đen hoặc hồng.
• Kích thước tương đối nhỏ, thường dưới 6 mm.
• Hình tròn hoặc bầu dục, bờ viền rõ và đều.
• Bề mặt phẳng hoặc hơi nhô cao.
• Không có biểu hiện đau, ngứa, chảy máu hoặc rỉ dịch.

Dấu hiệu nốt ruồi cần được kiểm tra

Dấu hiệu nốt ruồi cần được kiểm tra

• Thay đổi nhanh về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc.
• Hình dạng không đối xứng, đường viền không đều hoặc nham nhở.
• Màu sắc không đồng nhất, xuất hiện nhiều màu trong cùng một nốt ruồi.
• Nốt ruồi bắt đầu ngứa, đau, chảy máu hoặc rỉ dịch.
• Nốt ruồi bẩm sinh kích thước rất lớn, đặc biệt khi chiếm một vùng da rộng.

Nếu nhận thấy những dấu hiệu trên, bạn nên khám bác sĩ da liễu để được đánh giá chính xác thay vì tự nhận định nốt ruồi là lành tính hay ác tính. Việc theo dõi định kỳ đặc biệt quan trọng với những người có nhiều nốt ruồi hoặc nốt ruồi không điển hình.

Có nên tẩy nốt ruồi có yếu tố di truyền không?

Nốt ruồi có yếu tố di truyền hoàn toàn có thể được loại bỏ nếu gây mất thẩm mỹ, thường xuyên bị cọ xát hoặc tạo cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, trước khi tẩy nốt ruồi, bạn nên khám bác sĩ da liễu để đánh giá đặc điểm tổn thương và xác định nốt ruồi có lành tính hay không.

Khi nào nên và không nên tẩy?

• Nên tẩy khi: Nốt ruồi nằm ở vị trí dễ bị cọ xát với quần áo, dây áo hoặc vật dụng, gây khó chịu, hoặc ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sự tự tin.
• Không tự ý tẩy tại nhà: Không nên sử dụng thuốc chứa axit, kem tẩy nốt ruồi không rõ nguồn gốc hoặc các phương pháp dân gian để loại bỏ nốt ruồi.
• Nguy cơ khi tự tẩy: Có thể gây bỏng da, nhiễm trùng, sẹo lồi hoặc sẹo lõm, đồng thời làm tổn thương vùng da xung quanh. Đặc biệt, nếu tổn thương thực chất không phải nốt ruồi lành tính, việc tự xử lý có thể khiến việc chẩn đoán sau đó trở nên khó khăn hơn.

Các phương pháp tẩy nốt ruồi thường được sử dụng

• Laser CO₂: Có thể được lựa chọn với một số nốt ruồi nhỏ, nông, tùy thuộc vào đặc điểm tổn thương và đánh giá của bác sĩ.
• Đốt điện: Sử dụng năng lượng điện để loại bỏ mô nốt ruồi. Phương pháp này hiện được sử dụng tùy từng trường hợp và không phải lựa chọn phù hợp cho mọi loại nốt ruồi.
• Tiểu phẫu cắt bỏ: Thường được cân nhắc với nốt ruồi lớn, nằm sâu hoặc có đặc điểm bất thường. Phần mô được lấy ra có thể được gửi xét nghiệm mô bệnh học để đánh giá chính xác khi có chỉ định.

Nốt ruồi di truyền không nhất thiết phải tẩy nếu không gây ảnh hưởng. Nếu muốn loại bỏ vì thẩm mỹ hoặc thường xuyên cọ xát, bạn nên khám da liễu trước để lựa chọn phương pháp phù hợp. Đặc biệt, không nên tự tẩy tại nhà để tránh nhiễm trùng, sẹo và bỏ sót tổn thương bất thường.

Nốt ruồi có thể chịu ảnh hưởng của yếu tố di truyền, nhưng không phải mọi nốt ruồi đều được truyền trực tiếp từ cha mẹ sang con. Sự xuất hiện và đặc điểm của nốt ruồi có thể khác nhau ở mỗi người và thay đổi theo thời gian.

Nếu nhận thấy nốt ruồi có dấu hiệu bất thường hoặc muốn xử lý vì lý do thẩm mỹ, bạn nên kiểm tra trước để đánh giá tình trạng tổn thương. Viện Thẩm mỹ Thiên Hà có thể đồng hành cùng bạn trong quá trình thăm khám, tư vấn và lựa chọn hướng chăm sóc phù hợp, an toàn

Nguồn tham khảo : 

https://medlineplus.gov/genetics/understanding/traits/moles/