Nốt ruồi bẩm sinh là gì? Đặc điểm, phân loại và cách xử lý

Nốt ruồi bẩm sinh xuất hiện từ khi trẻ chào đời hoặc trong những tháng đầu đời và có thể thay đổi theo quá trình phát triển. Hiểu đúng về đặc điểm, kích thước, dấu hiệu bất thường và phương pháp xử lý sẽ giúp chủ động chăm sóc làn da. Cùng Viện Thẩm mỹ Thiên Hà tìm hiểu chi tiết trong bài viết này. 

Nốt ruồi bẩm sinh là gì?

Nốt ruồi bẩm sinh (tên y học là congenital melanocytic nevus – CMN) là một dạng bớt sắc tố xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời hoặc phát triển trong năm đầu tiên. Nốt ruồi hình thành do sự tập trung của tế bào hắc tố (melanocytes) tại một vùng da nhất định trong quá trình phát triển của thai nhi.

Nốt ruồi bẩm sinh có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể, với kích thước, hình dạng và màu sắc khác nhau. Nốt có thể có màu nâu nhạt, nâu sẫm hoặc đen, bề mặt phẳng hoặc hơi gồ lên so với vùng da xung quanh.

Tình trạng này khá phổ biến, ước tính xuất hiện ở khoảng 1% trẻ sơ sinh. Phần lớn nốt ruồi bẩm sinh là lành tính và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, kích thước nốt ruồi càng lớn thì cần được theo dõi kỹ hơn, bởi một số trường hợp có thể tiềm ẩn nguy cơ biến đổi bất thường.

Cha mẹ nên chú ý nếu nốt ruồi có những thay đổi rõ rệt như tăng kích thước nhanh, thay đổi màu sắc, hình dạng hoặc bề mặt, đặc biệt khi xuất hiện ngứa, đau, chảy máu hay loét. Khi có những dấu hiệu này, nên đưa trẻ đi khám bác sĩ da liễu để được đánh giá chính xác.

Nguyên nhân hình thành nốt ruồi bẩm sinh

Nốt ruồi bẩm sinh (congenital melanocytic nevus) hình thành do sự tập trung bất thường của các tế bào hắc tố (melanocytes) trong quá trình phát triển của thai nhi. Thay vì phân bố tương đối đồng đều trong da, các tế bào này tập trung thành từng cụm tại một khu vực, tạo nên vùng da có màu sắc khác biệt.

Cơ chế hình thành

• Bất thường trong quá trình phát triển phôi thai: Trong quá trình hình thành da, các tế bào hắc tố di chuyển từ mào thần kinh đến các vị trí khác nhau của da. Nếu quá trình di chuyển và phân bố này có sự bất thường, các tế bào có thể tập trung tại một khu vực và hình thành nốt ruồi.
• Đột biến gen tại chỗ: Một số trường hợp nốt ruồi bẩm sinh có liên quan đến đột biến gen NRAS hoặc BRAF. Những thay đổi này có thể khiến các tế bào hắc tố tăng sinh và tập trung bất thường trong một vùng da.
• Thường không phải do di truyền: Phần lớn nốt ruồi bẩm sinh hình thành ngẫu nhiên trong quá trình phát triển của thai nhi và không phải là đặc điểm được truyền trực tiếp từ bố mẹ sang con. Vì vậy, việc bố mẹ có nhiều nốt ruồi không đồng nghĩa trẻ chắc chắn sẽ có nốt ruồi bẩm sinh.

Đặc điểm nhận biết nốt ruồi bẩm sinh

Nốt ruồi bẩm sinh có thể biểu hiện khá đa dạng tùy từng trẻ. Một số nốt nhỏ và phẳng, trong khi những nốt khác có thể lớn hơn, hơi gồ hoặc có lông trên bề mặt. Những đặc điểm thường gặp gồm:

• Thời điểm xuất hiện: Thường đã có ngay khi trẻ chào đời hoặc được nhận thấy trong những tháng đầu đời.
• Màu sắc: Có thể có màu nâu, nâu sẫm, đen, xanh xám hoặc hồng đỏ. Màu sắc thường tương đối đồng nhất trong cùng một nốt.
• Hình dạng: Thường có dạng tròn hoặc bầu dục, đường viền có thể rõ hoặc hơi không đều tùy trường hợp.
• Kích thước: Có thể rất nhỏ hoặc phát triển thành những vùng sắc tố có kích thước lớn hơn. Khi trẻ lớn lên, nốt ruồi có thể tăng kích thước tương ứng với sự phát triển của cơ thể.
• Bề mặt: Có thể phẳng, hơi gồ hoặc nhô cao so với vùng da xung quanh. Một số nốt có thể xuất hiện lông mọc trên bề mặt.

Những đặc điểm này giúp nhận biết nốt ruồi bẩm sinh, tuy nhiên hình thái giữa các trường hợp có thể rất khác nhau. Đặc biệt, nếu nốt ruồi xuất hiện thay đổi nhanh về kích thước, màu sắc, hình dạng hoặc bề mặt, cha mẹ nên cho trẻ được bác sĩ da liễu kiểm tra.

Các loại nốt ruồi bẩm sinh thường gặp

Nốt ruồi bẩm sinh có thể được chia thành các nhóm dựa trên kích thước ước tính khi trẻ trưởng thành. Cách phân loại này giúp bác sĩ đánh giá đặc điểm của nốt ruồi và xác định mức độ cần theo dõi.

• Nốt ruồi nhỏ (< 1,5 cm): Thường có kích thước nhỏ, màu nâu hoặc đen, bề mặt có thể phẳng hoặc hơi gồ. Phần lớn trường hợp lành tính và nguy cơ biến đổi ác tính rất thấp.
• Nốt ruồi trung bình (1,5–19 cm): Có kích thước lớn hơn, màu sắc thường khá rõ và đôi khi có lông mọc trên bề mặt. Nhóm này nên được theo dõi định kỳ để nhận biết sớm những thay đổi bất thường.
• Nốt ruồi lớn hoặc khổng lồ (≥ 20 cm): Có thể bao phủ một vùng da rộng, bề mặt đôi khi gồ ghề, sần hoặc có nhiều lông. Nguy cơ phát triển thành u hắc tố (melanoma) cao hơn so với nốt ruồi bẩm sinh có kích thước nhỏ, do đó cần được bác sĩ da liễu theo dõi cẩn thận.

Kích thước chỉ là một trong những yếu tố được xem xét khi đánh giá nốt ruồi bẩm sinh. Vị trí, đặc điểm bề mặt, màu sắc và sự thay đổi theo thời gian cũng rất quan trọng trong việc xác định hướng theo dõi hoặc điều trị.

Nốt ruồi bẩm sinh có thay đổi theo thời gian không?

Có. Nốt ruồi bẩm sinh có thể thay đổi theo thời gian, đặc biệt khi trẻ lớn lên. Những thay đổi này không phải lúc nào cũng bất thường mà có thể là một phần của quá trình phát triển tự nhiên.  Một số thay đổi thường gặp gồm:

• Kích thước: Nốt ruồi có thể lớn dần khi cơ thể trẻ phát triển, đặc biệt trong giai đoạn trẻ nhỏ và tuổi dậy thì.
• Màu sắc: Có thể đậm hoặc nhạt hơn theo thời gian. Một số nốt có thể xuất hiện nhiều sắc độ khác nhau.
• Bề mặt: Nốt ruồi ban đầu phẳng nhưng có thể trở nên gồ cao, sần hơn hoặc xuất hiện lông trên bề mặt.
• Hình dạng: Đường viền và hình dạng có thể thay đổi nhẹ khi nốt ruồi phát triển cùng vùng da xung quanh.

Tuy nhiên, không phải mọi thay đổi đều được xem là bình thường. Nếu nốt ruồi đột ngột tăng kích thước, thay đổi màu sắc rõ rệt, xuất hiện nhiều màu, bờ trở nên bất thường, ngứa, đau, chảy máu hoặc loét, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ da liễu để được kiểm tra. Nhìn chung, việc chụp ảnh và theo dõi định kỳ có thể giúp dễ dàng nhận biết những thay đổi của nốt ruồi qua thời gian.

Dấu hiệu nốt ruồi bẩm sinh nguy hiểm cần được thăm khám

Nhận biết sớm dấu hiệu bất thường của nốt ruồi bẩm sinh giúp cha mẹ chủ động theo dõi và đưa trẻ đi khám khi cần thiết. Mặc dù phần lớn nốt ruồi bẩm sinh lành tính, một số trường hợp, đặc biệt là nốt ruồi bẩm sinh kích thước lớn hoặc khổng lồ, có thể liên quan đến nguy cơ u hắc tố (melanoma). Quy tắc ABCDE là một cách đơn giản để nhận biết những thay đổi đáng chú ý.

Quy tắc ABCDE nhận biết nốt ruồi bất thường

• A – Asymmetry (Bất đối xứng): Hai nửa của nốt ruồi có hình dạng khác nhau, không cân đối khi chia nốt ruồi thành hai phần.
• B – Border (Đường viền): Bờ nốt ruồi không đều, lởm chởm, răng cưa, mờ hoặc khó xác định ranh giới với vùng da xung quanh.
• C – Color (Màu sắc): Màu sắc trong nốt ruồi không đồng nhất, xuất hiện nhiều màu như nâu, đen, đỏ, trắng hoặc xanh xám.
• D – Diameter (Đường kính): Nốt ruồi có đường kính lớn hơn 6 mm hoặc tiếp tục tăng kích thước bất thường. Tuy nhiên, kích thước chỉ là một yếu tố tham khảo và không thể dùng riêng để xác định ung thư.
• E – Evolving (Thay đổi): Nốt ruồi có sự thay đổi rõ rệt theo thời gian về kích thước, hình dạng, màu sắc, độ dày hoặc bề mặt.

Những triệu chứng cần lưu ý

Bên cạnh quy tắc ABCDE, cha mẹ nên chú ý nếu nốt ruồi bẩm sinh xuất hiện những biểu hiện khác thường như:

• Chảy máu, rỉ dịch hoặc loét mà không rõ nguyên nhân.
• Nốt ruồi hoặc vùng da xung quanh ngứa, đau, sưng đỏ kéo dài.
• Bề mặt nốt ruồi thay đổi nhanh, trở nên sần sùi, dày lên hoặc xuất hiện cục bất thường.
• Xuất hiện vùng da trắng hoặc thay đổi màu sắc xung quanh nốt ruồi.
• Nốt ruồi tăng kích thước hoặc thay đổi hình dạng nhanh chóng so với trước đây.

Đặc biệt, trẻ có nốt ruồi bẩm sinh lớn hoặc khổng lồ nên được theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ da liễu. Những dấu hiệu trên không đồng nghĩa chắc chắn với ung thư hắc tố, nhưng nếu xuất hiện bất kỳ thay đổi đáng ngờ nào, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá chính xác thay vì tự chẩn đoán tại nhà.

Các phương pháp xử lý nốt ruồi bẩm sinh hiện nay

Hiện nay, nốt ruồi bẩm sinh có thể được xử lý bằng nhiều phương pháp khác nhau như đốt điện, chấm axit hoặc hóa chất, laser và tiểu phẫu cắt bỏ. Mỗi phương pháp có ưu điểm và hạn chế riêng, vì vậy việc lựa chọn cần dựa trên kích thước, độ sâu, vị trí, đặc điểm của nốt ruồi cũng như tình trạng da của từng người.

Các phương pháp phổ biến

• Đốt điện: Sử dụng dòng điện để tác động và phá hủy mô nốt ruồi. Phương pháp này tương đối đơn giản nhưng có thể gây tổn thương mô xung quanh và để lại sẹo hoặc thay đổi sắc tố nếu thực hiện không đúng kỹ thuật.
• Chấm axit hoặc thuốc hóa học: Sử dụng hóa chất để phá hủy mô nốt ruồi. Không nên tự thực hiện tại nhà vì có thể gây bỏng hóa chất, nhiễm trùng, tăng sắc tố hoặc để lại sẹo.
• Laser: Các công nghệ như laser CO₂ hoặc Nd:YAG có thể được sử dụng với một số nốt ruồi phù hợp, đặc biệt là nốt ruồi nhỏ và nông. Phương pháp này thường ít chảy máu và thời gian hồi phục tương đối nhanh, nhưng không phải trường hợp nào cũng phù hợp.
• Tiểu phẫu cắt bỏ: Bác sĩ tiến hành cắt bỏ toàn bộ nốt ruồi, sau đó khâu đóng vết thương nếu cần. Đây thường là lựa chọn được cân nhắc đối với nốt ruồi bẩm sinh lớn, sâu hoặc có dấu hiệu bất thường, đồng thời phần mô được loại bỏ có thể được gửi đi xét nghiệm để kiểm tra.

Việc tẩy nốt ruồi bẩm sinh nên được thực hiện sau khi bác sĩ đánh giá cụ thể, thay vì tự lựa chọn phương pháp dựa trên kích thước hoặc vị trí của nốt ruồi.

Câu hỏi thường gặp về nốt ruồi bẩm sinh

Nốt ruồi bẩm sinh lớn có nên tẩy không?

Nốt ruồi bẩm sinh lớn không phải trường hợp nào cũng cần loại bỏ. Bác sĩ sẽ đánh giá kích thước, vị trí, độ sâu và đặc điểm của nốt ruồi trước khi lựa chọn phương pháp phù hợp. Không nên tự ý chấm axit hoặc dùng thuốc tẩy nốt ruồi tại nhà.

Nốt ruồi bẩm sinh có nguy hiểm không?

Phần lớn nốt ruồi bẩm sinh lành tính và không ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, nốt ruồi có kích thước lớn hoặc khổng lồ có nguy cơ biến đổi bất thường cao hơn. Nếu xuất hiện thay đổi nhanh về màu sắc, hình dạng, kích thước, chảy máu, loét hoặc đau, nên đi khám.

Có nên xóa nốt ruồi bẩm sinh cho trẻ không?

Không nên tự ý xóa nốt ruồi bẩm sinh cho trẻ. Nếu nốt ruồi ổn định và không gây ảnh hưởng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi. Khi nốt ruồi lớn, dễ tổn thương hoặc có dấu hiệu bất thường, trẻ nên được bác sĩ da liễu thăm khám để cân nhắc phương pháp xử lý an toàn.

Nốt ruồi bẩm sinh phần lớn lành tính và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, bạn vẫn nên chủ động theo dõi kích thước, màu sắc, hình dạng và bề mặt nốt ruồi theo thời gian. Nếu nhận thấy nốt ruồi thay đổi nhanh, ngứa, đau, chảy máu hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, bạn nên thăm khám bác sĩ da liễu để được đánh giá chính xác.

Nếu bạn đang băn khoăn về nốt ruồi bẩm sinh hoặc muốn cân nhắc loại bỏ vì lý do thẩm mỹ, Viện Thẩm mỹ Thiên Hà có thể đồng hành tư vấn, giúp bạn hiểu rõ đặc điểm nốt ruồi và lựa chọn hướng chăm sóc, xử lý phù hợp với tình trạng da.

Nguồn tham khảo : 

https://www.healthline.com/health/congenital-nevus